تأملی در نقش الگوبخشی و هویت بخشی سنتی اعضای هئیت علمی

*** یاداشت منتشر شده برای بار نخست در پایگاه اینترنتی عیار آنلاین (رصد و پایش مسائل اساسی کشور)

!!! در نگاه نخست، عامل و حامل فرهنگی و فرهنگ­ ساز است و علاوه بر رس !!! علمی (آموزشی و پژوهشی) که دارد، بازتولید مبانی ارزشی و  فرهنگی در جوامع را نیز بر دوش دارند. مروری بر رس !!! ­ های !!! نشان می­ دهد که این نهاد از اوان شکل­ گیری و تکوینی خود تا امروز که با !!! ­ های­ مدرن روبرو هستیم، رس !!! ­ ها و کارکردهای اجتماعی – فرهنگی و تربیتی، به هر منظور و هر ملاحظه جزء رس !!! ­ های اصلی آن­ها بوده و کانون تولید و انتقال فرهنگ­ ها و ارزش ­ها و سنت­ ها تلقی می­ شوند و حتی اثربخشی رس !!! علمی آنها نیز در گرو همسویی آن با نظام ارزشی و فرهنگی آن جامعه است و فی نفسه ارزش ندارد. بنابراین، تولید، عرضه و انتقال آموزش و پژوهش و فناوری­ های حاصل از آن خالی از معنا و ارزش و نگاه فرهنگی نبوده و در ظرف و زمینه فرهنگی آن جامعه است که اهمیت پیدا می­ کند. چنان که آلدس ها !!! لی1 در "دنیای قشنگ نو2" نشان داده است، می­ توان فنونی برای تولید بردگان یا کنترل مغز و نظایر آن بوجود آورد3. اینکه در !!! ­ها و مؤسسات آموزش عالی، عرضه و انتقال دانش در بستر چه ارزش ­ها و فرهنگ­ هایی انجام می­ گیرد، می­ تواند به توسعه دانش در قلمرو آن فرهنگ، معنا و مضمون متفاوتی بخشد و در نهایت منجر به تربیت افرادی به قول هاینه "مردان !!! شه" شود. وی آن را چنین یاد می­ کند:

"شما ای مغرور مردان عمل، این نکته را ثبت کنید! شما هیچ نیستید جز ابزار مردان !!! شه، آنان که اغلب در فروتنانه ­ترین گوشه­ های عزلت، شما را به کار دلخواه ­تان منصوب کرده ­اند. ما !!! میلیان روبسپیر 4 صرفاً دست از آستین به در آمده ژان ژاک روسو بود ..."5.

بی­ توجهی به چنین نگاهی در آموزش عالی، با توجه به تحولات پیش ­روی آن از جمله؛ جهانی­ سازی آموزش عالی که بنا به دیدگاه­ هایی در پی ی !!! ان­ سازی اصول، هنجارها و سبک زندگی و ارزش ­های خاص و ترویج و تحمیل فرهنگ غالب و ساختارهای اجتماعی مدرنیته (سرمایه­ داری، عقل­گرایی، صنعتی شدن، تکنوکراتی و ...) است، می­ تواند آنها را در مسیر دیگری قرار دهد که مطلوب نظام ارزشی - فرهنگی جامعه و نظام یک کشور نباشد. این در حالی است که بقا و پویایی جوامع و نظام­ های ارزشی - دینی در همه جا در تقویت و قوام­ سازی نظام ارزشی و فرهنگی آن نظام است. در جوامع و نظام­ های ارزشی - دینی که پیشینه فرهنگی بارزتر است، در چنین شرایطی اساساً پیشینه و نظام فرهنگی آن جامعه باید مورد توجه جدی قرار بگیرد و !!! به عنوان یکی از نهادهای فرهنگی و فرهنگ­ ساز جامعه، باید با این چالش­ ها مواجه نموده و به رس !!! ­ های خود در این زمینه جامه عمل بپوشاند.

در کشور ما، مقوله انتقال میراث ارزشی – فرهنگی !!! ی - ایرانی با اینکه در رس !!! ­ ها و اسناد بالادستی و راهبردی نظام آموزش عالی و دانشگا­ه­ ها پررنگ و برجسته دیده شده است، اما در عرصه عمل، موفقیت چندان بارزی از خود نشان نداده­ اند و آن طور که شایسته و بایسته نظام ارزشی و فرهنگی دینی و ملی ما باشد، عمل ننموده­ اند. اینکه نظام آموزش عالی و !!! ­ های ما تاچه حدی در قبال نقادی نظام­ های اجتماعی و فرهنگی و الگوبخشی و هویت­ بخشی فرهنگی و اجتماعی جامعه و بویژه دانشجویان تأثیرگذار بوده­ اند، محل تأمل است. !!! که به تعبیر !!! (ره) باید کارخانه انسان­ سازی و مبدأ تحولات کشور (من جمله تحولات اجتماعی و فرهنگی و تربیتی) باشد و در احیاء و حفظ ارزش­ های !!! ی و ملی خود و جامعه کوشا باشد، نه تنها در نسبت مخاطب­ پذیری و اثرگذاری ارزشی - دینی­ بی تحرک هستند، بلکه در نسبت ارزش­ های و هنجارهای جامعه و نظام خنثی عمل می­ نمایند و در بهترین ح !!! اگر کارکرد !!! ­ های ما ارزش­ ستیز­- فرهنگ­ ستیز نباشند، می­ توان گفت که ارزش­ گریز - فرهنگ گریز بوده است.

در این میان، نقش اقشار !!! ی بویژه اعضای هیئت علمی حائز اهمیت اساسی است. در گذشته نه چندان دور، اعضای هئیت علمی در نهادینه­ سازی، استحکام و قوام­ سازی نظام ارزشی – فرهنگی جامعه و خانواده­ ها و در تربیت و هویت­ دهی ارزشی - فرهنگی دانشجویان، مرجعیت، منزلت و جایگاه و  اقتدار سنتی داشتند، اما اکنون این نقش روز به روز کم­رنگ ­تر و حسرت­ بارتر می­ شود.

سؤالی که در اینجا می ­توان  مطرح کرد، این است که دلیل و چرایی کم رنگ شدن نقش مرجعیتی و اقتدار سنتی اقشار !!! ی بویژه اساتید !!! در این عرصه در بین جامعه و دانشجویان چیست؟ نسبت فعالیت های آموزشی و پژوهشی در !!! ­ های ما با مبانی و مسائل ارزشی - فرهنگی و اجتماعی جامعه چگونه است؟ آیا صرف گنجاندن فعالیت­ های فرهنگی – اجتماعی و تربیتی در نظام ارزی !!! و ارتقاء اعضای هیئت علمی و به تبع آن شرکت آن­ ها در کارگاه­ ها و همایش ­هایی با رویکرد به اصطلاح فرهنگی – اجتماعی و تربیتی، می­ تواند نوید بخش تحقق رس !!! ­ های آن­ها در این زمینه باشد؟

---------------------------------

1. aldus huxley
2. the brave new world
3. پایا، علی(1385)، !!! ، تفکر علمی، نوآوری و حیطه عمومی.
4. یکی از !!! ان انقلاب فرانسه.
5. پوپر، کارل (1379)، اسطوره چارچوب: در دفاع از علم و عقلانیت.
در این زمینه:
 بررسی کارکردهای اجتماعی - فرهنگی !!! ها از نظر دانشجویان (مقاله)
 نقش !!! در جامعه از  منظر !!! !!! (ره)