ایجاد درماندگی خلاق در والدین:

اغلب والدین به درمانگران مراجعه می کنند زیرا از رابطه با فرزندشان رضایت ندارند و بیان می کنند که هر کاری انجام می دهند فقط به صورت موقت پاسخگو است و بعد از مدتی دوباره رابطشان مختل می شود. والدین اصولا فرزندان را در این مشکل، مقصر می دانند. درمانگر اکت اولین اقدامی که انجام می دهد درماندگی خلاق در والدین است.

از هریک از والدین پرسیده می شود که تا کنون از چه روش هایی برای بهبود رابطه با فرزندشان استفاده کرده اند (سکوت، داد زدن، نصیحت، تذکر و ...). آیا این روش ها موثر بوده اند؟ یا برع باعث شده آنها عصبی تر شوند و رابطشان با همسر و فرزندشان بدتر شده و مشکل وخیم تر شده است؟

سپس به والدین گفته می شود آیا اشکال کار این نیست که وقتی فرزندتان فلان کار را انجام داد، فکری در ذهن شما ایجاد می شود و از این بعد شما به رفتار فرزند جواب نمی دهید بلکه به افکار خودتان جواب می دهید (در این قسمت این جریان را با مثال های مختلف برای والدین توضیح داده و روشن کنید).

جلسه اول:

در این جلسه فعلا درمانگر با فرزند و مشکلش کاری ندارد. فقط در مورد شیوه ی برخورد با فرزند عادی صحبت می شود.

استفاده از مثال کامپیوتر: فرض کنید کامپیوتر خانه شما اب شده است. کیس را نزد متخصص می برید و به او می گویید نمی توانم برنامه ی ورد را بر روی کامپیوتر نصب کنم. او نگاهی به سیستم می اندازد و می گوید مشکل از سخت افزار است.

مثال را به زندگی کنونی مراجع ربط می دهید. الان شما نزد من آمده اید و میخواهید مشکل شما را با فرزندتان حل کنم اما مشکل شما، سخت افزار است و کامپیوتر زندگی شما ایراد دارد. در این کامپیوتر باید قطعات سالم و سرجایش باشد.

سخت افزار خانه چیست؟آرامش خانه، رفتار پدر و مادر، طرز برخورد پدر و مادر باهم، طرز برخورد پدر و مادر با فرزند و...

استفاده از استعاره تخم مرغ:

1 – هر یک از والدین هویت مستقل دارند.

2 – جایگاه پدر و مادر در بالاترین مرتبه است.

3 – اجازه ندادن به کودک برای فهمیدن اختلاف های موجود بین پدر و مادر

4 – حفظ حریم خانواده

جلسه دوم:

هر خانه یک سیستم است و چند مولفه دارد که در ارتباط با یکدیگر عمل می کنند. اگر مادر مشکل دارد روی پدر و کودک اثر می گذارد و بالع .

خانه یک سازمان است و بنابراین مهمترین موردی که در هر خانواده باید رعایت شود قوانین است.

1- قانون اول: خواب

زمان و مکان خواب پدر و مادر باید مشخص باشد تا فرزند رفتار والدین را الگو قرار دهد.

2- قانون دوم : تغذیه

در تغذیه هم مانند خواب دو نکته مهم است: زمان و مکان.

3 - قانون سوم: تفریح (دماسنج شادی)

4- قانون چهارم: ارتباط

5- قانون پنجم: وظایف

6- قانون ششم:جایگاه افراد

جلسه سوم:

معرفی سه والد: والد احساساتی، والد منطقی ، والد دمند/عاشق

1- احساساتی : والدی است که اسیر احساساتش می شود. وقتی فرزند رفتاری را انجام می دهد یک سری احساسات در والد شکل می گیرد ( نگرانی، اضطراب، غم، خشم و...).مثلا زمانی که فرزند حرف زشت می زند روان شناس به مادر توصیه می کند تو حرفی نزن و انگار نه انگار که این حرف را زده است. هفته بعد دوباره مادر برمیگردد و می گوید که این کار فایده نداشت! چرا؟زیرا مادر به خشم خود پاسخ داده است نه به رفتار فرزند.

والدین احساساتی بیشترین ظلم را به فرزند می کنند. آنها بیش از حد دلسوزند.

2- منطقی: والدی است که درگیر بایدها و نباید هاست، او سخنران است و !

 نمونه ای از جملات والد منطقی این است : بچه باید به بزرگترها احترام بگذارد و...

3- عاشق: والدی است که به رفتار فرزند جواب می دهد نه به فکر و منطق خودش. او عاقل است یعنی در عین اینکه فکر و احساسش را دارد به رفتار فرزند پاسخ می دهد. مثلا فورا بعد از رفتار فرزندش پاسخ نمی دهد بلکه کمی صبر می کند.

مهم نیست که تا حالا چه نوع والدی بودید؛احساسی یا منطقی! بلکه میخواهیم از این به بعد والد عاشق باشید.

استعاره جزیره:

فرض کنید که سالهاست قصد سفر به یک کشو خاصی را دارید. کشوری که هم تعریف آب و هوایش را شنیده اید و هم تعریف فرهنگش را. سعی می کنید شرایط را فراهم کنید. بالا ه یک روزی تمامی شرایط مهیا می شود و آماده ی سفر می شوید. سوار کشتی می شوید. خیلی خوشحال و ذوق زده هستید از اینکه به هدفتان نزدیک شده اید اما یک دفعه دریا طوفانی می شود و کشتی شما غرق می شود اما شما خودتان را به یک تکه چوب آویزان می کنید و بعد از ساعت ها به یک جزیره می رسید. خیلی ناامید هستید و به خودتان می گویید چرا این اتفاق برای من افتاد. لب ساحل می نشینید و به خودتان می گویید باید منتظر باشم تا کشتی ای از اینجا رد شود و من را نجات دهد. اما نشستن فایده ندارد. شما گرسنه می شوید. دنبال غذا می گردید. به فکر آتش درست می افتید. دنبال آب می گردید و...

یک ماهی می گذرد و شما فقط مشغول تهیه آب و غذا و س ناه هستید و اصلا فراموش می کنید که کجا می خواستید بروید. اما یکباره به خودتان می آیید و به خودتان می گویید که یک ماه گذشت اما من هنوز اینجا هستم اصلا قرار نبود من اینجا باشم قرار بود من به آن کشور سفر کنم. دوباره س ناه و غذا را ول می کنید و به کنار ساحل می روید و منتظر می مانید تا کشتی بیاید و شما را نجات دهد. دوباره تا می نشینید با خودتان می گویید حالا همین آب و غذا را هم از دست می دهم . به خود می گویید بیخیال آن کشور، لااقل اینجا آب و غذا داری و همین را نگه دار.

اینجا حق انتخاب با کیست؟ با شماست: آیا بمانید و آب و غذا و س ناهتان و نیازهایتان را تامین کنید یا اینکه بگویید من آرزوهای بزرگتری دارم و باید به سراغ کشوری که می خواستم بروم؟

ارتباط استعاره با فرزندپروری:

زمانی که هنوز پدر و مادر نشده بودید، دوست داشتید چه نوع پدر و مادری باشید؟ مثلا دوست داشتید مادری باشید که با بچه بازی می کند، داد نمی زند و...پس این موارد همان جایی بوده که دوست داشتید بروید؛همان کشوری که سالها در انتظارش بودید. به هرحال شما سوار کشتی پدر و مادری شدید و این کشتی حرکت کرد اما الان شما در جزیره افتادید و به آن کشوری که می خواستید نرسیدید. پس شما الان وسط مادری ، در طوفان افتاده اید( مثلا بیش فعالی فرزند) . در جزیره که بودید چه چیزهایی شما را اذیت می کرد: گرسنگی، تشنگی و.. الان زمانی که کودکتان درس نمی خواند و یا شیطونی می کند چه چیزی شما را اذیت می کند؟افکار منفی، خشم، نگرانی، اضطراب و..الان دارید چه کاری انجام می دهید؟ آیا به نیازهایتان(افکار و احساسات خود) پاسخ می دهید یا به سمت هدفتان پیش می روید ( پدر و مادر خوب بودن و...).آیا شما آنچه را که می خواستید فراموش کرده اید و به خود می گویید" بگذار گرسنگی من کم شود = اضطراب من کم شود، خشم من کم شود و..

مادرها فرزندان خود را خیلی نصیحت می کنند زیرا می خواهند نگرانی خودشان کم شود. زیرا در جزیره گیر افتاده اند.

الان یک نگاهی به رفتارتان در یک سال اخیر بیندازید،آیا پدر و مادر جزیره ای بودید یا اینکه به کشور مورد علاقه تان فکر کردید؟

پدر و مادرهای جزیره ای سه رفتار انجام می دهند: 1- داد زدن 2- تسلیم شدن 3- منصرف شدن

این سه روش، روش های اصلی پدر و مادرهاست و این موارد آنها را منطقی و احساسی کرده است.

جلسه چهارم:

والدین باید مشخص کنند که چگونه والدینی بوده اند و رفتارهای جزیره ای آنها چه بوده است.

پدر و مادر عاشق 4 ویژگی دارند:

1 – آشنایی

استفاده از استعاره ی سفر ( توجه به انرژی، زمان، روش، مشکلات، مقصد)

استفاده از استعاره تشییع جنازه

2 - آگاهی/حضور

استعاره رانندگی روی یخ

3- : اسیر افکار نبودن

4- آمادگی:

پدر و مادر آماده ی است که چون آشناست + حضور ذهن دارد + اسیر ذهن نیست = آماده ی هر تغییری در خودش می باشد.

جلسه پنجم:

چگونه باید ویژگی های والد عاشق را در خودمان ایجاد کنیم؟

استفاده از مثال سیسمونی

 

ده قدم برای انبساط ذهن و گشودگی:

1- یکی از ارزش هایتان را انتخاب کنید.

2- به واکنش های ذهنتان توجه کنید.

3- چند رفتاری که برای رسیدن به ارزشتان در این هفته می توانید انجام دهید را بنویسید.

4- انتخاب یکی از این رفتارها

5- به قضاوت ذهنتان توجه کنید.

6- برای انجام این کار یک طرح عملی بریزید.

7- متعهد باشید.

8 – یادداشت روزانه تهیه کنید.

9- واکنش دیگران نسبت به رفتار شما چه بود؟ آن را بنویسید.

10- در آ ین روز دفترچه را مرور کنید.

جلسه ششم:

تا اینجا بیان کردیم که همه ی والدین می خواهند پدر و مادر خوبی بشوند یعنی ی که بتواند نقش خود را خوب ایفا کند اما در این مسیر دو اتفاق می افتد که ما را از مسیر خارج می کند: 1- چسبیدن به افکار و احساسات 2 یعنی افراد به محض ورود افکار منفی به ذهنشان سعی می کنند افکار را از ذهنشان بیرون کنند، 2- اسیر ذهن شدن یعنی عروسک خیمه شب بازی ذهن شدن

استفاده از مثال خانه 50 متری